Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: De Zwaan

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: De Zwaan

Zwolle – In de gevel van de Lutherse Kerk in Zwolle is een gevelsteen van een zwaan gemetseld. Deze gracieuze vogel is onlosmakelijk met het Lutherse geloof verbonden. Hoe is dit zo gekomen?

De zwaan is het symbool van de Lutherse Kerk geworden door een uitspraak van Tsjechische hervormer Johannes Hus. In de vijftiende eeuw, honderd jaar voordat Maarten Luther in zijn 95 stellingen de wantoestanden binnen de Katholieke kerk aanklaagde, liet Hus zich al erg kritisch uit over de misstanden binnen de Rooms-Katholieke kerk. Uiteindelijk werd Hus veroordeeld tot de brandstapel op 6 juli 1415. Hus schreef veel brieven aan zijn gemeente in afwachting van zijn veroordeling. ‘’Zij zullen nu een gans braden (Hus is Boheems voor ‘gans’), maar over honderd jaar zullen zij een zwaan horen zingen. Die zullen zij moeten verdragen. Daar zal het ook bij moeten blijven, zo God wil.’’, schreef Hus in een van zijn brieven.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: ’s Levens Rad

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: ’s Levens Rad

Zwolle – Je zou het misschien niet zeggen, maar de vrolijk gekleurde steen is van recente datum. De steen is in 1976 door de eigenaar van het pand Theo Runhaar in de gevel van ‘Het Wijnhuis’ aangebracht. De naam van het pand Grote Markt 8 was waarschijnlijk ’s Levens Rad. De eigenaar van het pand kwam hierdoor op het idee om deze gevelsteen te laten maken en in te laten metselen.

De steen is ontworpen door de Zwolse illustrator Han Prins en stelt het levensrad voor. De steen is vervaardigd door Henk Beernink. Henk Beernink is de zoon van Gait Beernink de oprichter van de van oorsprong Zwolse Steenhouwerij Beernink.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Koning David

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Koning David

Zwolle – In Zwolle zijn veel gevelstenen te vinden. Meer dan in de andere Hanzesteden Kampen en Deventer. Uit de bloeitijd van Zwolle als Hanzestad, de zestiende eeuw, zie je niet veel gevelstenen meer. In die tijd werden gevelstenen nog niet zo veel toegepast in de bouw.

Veel van de Zwolse gevelstenen zijn geïnventariseerd door Anton Korteweg. Anton Korteweg was medewerker van het Gemeentelijk Monumentenbureau. Zo’n 300 objecten zijn beschreven. Korteweg deed dit in 1987 in opdracht van Vrienden van de Stadskern. In 1907 werd er voor het eerst een Zwolse lijst met gevelstenen gepubliceerd.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Reliëfs van Titus Leeser

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Reliëfs van Titus Leeser

Zwolle – De vijf reliëfs zijn aangebracht op de kopgevel van het dienstengebouw behorende bij de onlangs gesloopte centrale Harculo. De reliëfs zijn uitgevoerd in schokbeton*. Ze hebben als thema toepassingen van elektriciteit industrie en ambachten. Deze reliëfs zijn kenmerkend voor de ‘wederopbouwkunst’. Ze konden net als andere kunstwerken uit het gebouw gerealiseerd worden dankzij  de ‘percentageregeling beeldende kunst’. voor overheidsgebouwen uit 1951. De regeling maakte het mogelijk dat 1,5 procent van de totale bouwsom aan kunst besteed kon worden.

De  tijd van 1940 tot 1960 is de periode van wederopbouw. In de Nederlandse cultuurgeschiedenis is het een belangrijke periode. Enerzijds is het de periode van schaarste en herstel aan de andere kant een periode van optimisme, vernieuwing en groeiende welvaart. In recordtempo werden stadscentra herbouwd, nieuwe wijken uit de grond gestampt, scholen stations, postkantoren en kerken gebouwd. Veel van deze gebouwen werden voorzien van kunstwerken die speciaal voor in of aan een gebouw werden ontworpen. Er werden nieuwe materialen gebruikt zoals beton, kunststeen en pre-fab elementen.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Het Hondje

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Het Hondje

Zwolle – Als je het adres Grote Markt 15 leest, is de kans groot dat dit adres je niet zo veel zal zeggen. Als we het over het huis met het Hondje hebben gaat je waarschijnlijk wel een lichtje op. Het Hondje is de naam van het huis waarin een steen van een hondje in de buitenmuur is ingemetseld.

Men kende vroeger geen huisnummering. En omdat niet iedereen kon lezen, werd de naam van een huis in een afbeelding weergegeven. Hiervoor werden niet alleen gevelstenen gebruikt maar ook uithangborden windvanen en muurschilderingen. Deze zijn veelal in de loop van de tijd verloren gegaan, terwijl veel gevelstenen wel bewaard zijn gebleven. Het huis was zo vindbaar voor vreemdelingen en zo’n steen was vaak een manier om reclame te maken.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: De Groene Man

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: De Groene Man

Zwolle – In heel veel kerken en aan gebouwen in Europa is een afbeelding van ‘de Groene Man’ te vinden. In Zwolle zijn verschillende afbeeldingen van het symbool aan de Hoofdwacht op de Grote Markt aanwezig.

De Groene Man is een symbool waarvan de oorsprong niet duidelijk is. Hij komt voor in verschillende religies en culturen over de hele wereld. De Groene Man wordt gezien als personificatie van een mannelijke natuurgeest en vruchtbaarheidsgod, die de cyclus van het leven symboliseert. Hij zou zijn oorsprong kunnen hebben in de Egyptische god Osiris of de Griekse god Dyonisos.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Abrahams schoot

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Abrahams schoot

Zwolle – Gevelstenen werden en worden om verschillende redenen geplaatst. De stichters van gebouwen en bewoners van huizen hebben zo op veel manieren hun sporen nagelaten. Soms zijn de gebouwen zelf al verdwenen, terwijl de gevelstenen bewaard zijn.

De oudste gevelsteen van Zwolle is een steen die bekend staat als ‘Abrahams schoot’. Het is een steen uit circa 1300. De steen is ingemetseld aan de buitenkant van het koor van de Grote of Sint Michaëlskerk, aan de Korte Ademhalingssteeg. De steen is een zogenaamde tympaan. Dit is een driehoekige of halfronde sluitsteen boven een deur. De steen zat boven de ingang van de Romaanse kerk die omstreeks 1040 gebouwd werd op de plek van de huidige kerk.

Lees verder »

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Gerard ter Borch

Het verhaal achter Zwolse gevelstenen: Gerard ter Borch

Zwolle – Vrijdag 15 december werd er een gevelsteen ter ere van de 400e geboortedag van Gerard ter Borch onthuld. De steen is geplaatst in de gevel  van zijn geboortehuis aan de Sassenstraat 21 te Zwolle. Het is niet met zekerheid te zeggen of hij daadwerkelijk in het huis geboren is. Dit wordt aangenomen. Wel is zeker dat hij er zijn jeugdjaren heeft doorgebracht. Op de steen staat het familiewapen van de Ter Borchs afgebeeld. De initiatiefnemer voor het plaatsen van een gevelsteen is Gert Oostingh.

Gerard leerde het schildersvak van zijn vader, Gerard ter Borch de Oude. Ook zijn zus Gesina ter Borch en zijn broers Herman en Moses werden door hun vader onderwezen. Gesina  legde veel familiegebeurtenissen vast. Moses stierf in juni 1667 in de Tweede Engelse Oorlog tijdens de tocht naar Catham.

Lees verder »